Монгол Улс баялгийн сангийн хуулиа баталсан, иргэн бүрт данс нээсэн, олон улсын үнэлгээгээр хамгийн их ахиц гаргасан сангийн нэг болсон. Харин зарцуулалтын дүрэм, удирдлагын бие даасан байдал, томоохон ордуудын хуваарилалт одоо ч шийдэгдэж байна.
Өнөөгийн байдал
| Үзүүлэлт | Байдал |
|---|---|
| Хууль | УИХ 2024 оны 4-р сарын 19-нд Үндэсний баялгийн сангийн хуулийг баталсан (ХНХЯ) |
| Бүтэц | Ирээдүйн өв сан, Хөгжлийн сан, Хадгаламжийн сан гэсэн 3 хэсэгтэй; 2024 оны 12-р сард "Чингис хаан" сан гэж нэрлэсэн (Wikipedia) |
| Хадгаламжийн сангийн эх үүсвэр | "Эрдэнэс Монгол"-ын уул уурхайн охин компаниудын ногдол ашгийн 34%, хувийн уул уурхайн тусгай роялти (АМНАТ) (swf.gov.mn) |
| Иргэний данс | 3.6 сая иргэн бүрт данс; 2025 оны 12-р сарын байдлаар нэг иргэнд 49 ам.доллар орчим; 2030 он хүртэл ашиглах боломжгүй (GlobalSWF) |
| Нийт хөрөнгө | 2.3 тэрбум ам.доллар орчим (GlobalSWF) |
| Олон улсын үнэлгээ | GSR засаглалын оноо 12%-аас 44% болж, 2026 онд "хамгийн их ахиц гаргасан сан" цол авсан (GlobalSWF) |
| Шинэ санал (2026 оны 5-р сар) | Стратегийн ордын нийт өгөөжийн 60%-иас доошгүйг баялгийн сангаар дамжуулан иргэдэд хүргэх, босгоос доош бол зохицуулалтын төлбөр ногдуулах хуулийн төсөл (MI24) |
| Оюу толгой | Rio Tinto 66%, Эрдэнэс Оюу толгой 34%; 2022 оны тохиролцоогоор 2.4 тэрбум ам.долларын өрийг тэглэсэн; 2028–2036 онд жилд дунджаар 500 мянган тонн зэс (Rio Tinto 20-F, Mining News) |
Гол эрсдэл. Нээлттэй нийгэм форумын бодлогын тойм өмнө нь бүтэлгүйтсэн Хүний хөгжил сан, Хөгжлийн банк, ЖДҮ-ийг дэмжих сан зэргийг сануулж, ижил эрсдэл давтагдаж болзошгүйг онцолсон (OSF №50). Иймд доорх дөрвөн загварын гол сургамж нь сан байгуулах бус, санг хамгаалах дүрэм юм.
Энэ профайл Баялгийг ард түмэнд тайлангийн хэсэг бөгөөд 12 бүлгийн загварын 6, 7-р бүлэгт төвлөрсөн. Бусад бүлгийн судалгаа үргэлжилж байна.